10 9 2018

MỘT SỐ DIỄN BIẾN ĐÁNG LƯU Ý TRONG CHÍNH TRƯỜNG VIỆT NAM ĐẦU THÁNG 9/2018

Đặc điểm xuyên suốt của chính trường cộng sản Việt Nam từ ngày thành lập chế độ đến nay là tính mờ ám, trông vậy mà không phải vậy. Các sự kiện cho thấy những rạn nứt nội bộ khôn lường, qua bàn tay “chế biến” của bộ máy tuyên truyền cộng sản, vẫn có thể trở nên rất bình thường, như thể lãnh đạo ở thượng tầng chế độ vẫn kiểm soát tuyệt đối tình hình. Tuy nhiên, bởi đặc thù của chính trường Việt Nam ngày càng chịu nhiều áp lực từ bên trong bởi chiến dịch “đốt lò” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, cùng những mâu thuẫn phe phái ngày càng căng thẳng, vẫn khiến một số tình tiết bắt buộc phải lộ ra dù các lãnh đạo cộng sản có muốn hay không.

1)Tình hình Chủ tịch nước Trần Đại Quang vẫn còn là bí ẩn:

Cứ cái đà này, ông Trần Đại Quang hoàn toàn có thể được ghi danh vào sử sách như là vị chủ tịch nước có vấn đề nhất trong lịch sử Việt Nam.  Trong khi gương mặt của mỗi người có những đặc điểm cố định trời ban (trừ khi thay đổi do sự can thiệp của phẫu thuật chỉnh hình) thì ông Quang lại cho thấy… nhiều gương mặt khác nhau trong những lần xuất hiện công khai từ đầu năm 2018 đến nay (cũng là giai đoạn chính trường Việt Nam càng lúc càng căng thẳng và chưa có dấu hiệu giảm nhiệt).

Vào tháng 11/2017, trong Hội nghị Apec Việt Nam, ông Quang vẫn còn là ông Quang với các đường nét khuôn mặt quen thuộc từ trước. Tuy nhiên, trong Hội nghị Trung ương 7 (đầu tháng 5/2018), một ông Đại Quang với cấu trúc khuôn mặt rất khác đã xuất hiện (nhất là phần gò má và đôi mắt). Đến đầu tháng 9/2018, ông Quang xuất hiện trong buổi lễ khai giảng ở trường THPT Chu Văn An, Hà Nội, lại có gương mặt khác cả ông Quang trong Hội nghị Trung ương 7 và ông Quang trước đó (theo ghi nhận của trang Hội những người cầm bút can đảm).

Một nguyên thủ quốc gia lại có ít nhất ba diện mạo khác nhau trong ba lần xuất hiện công khai với tổng giãn cách thời gian chưa đầy một năm như vậy đã khiến không ít người nghi ngờ. Trong dư luận mạng xã hội đang có hai giả thuyết chính: Thứ nhất là các ông Quang có diện mạo khác với ông Quang từ cuối năm 2017 trở về trước là giả, là diễn viên đóng thế (do Việt Nam  hoặc Trung Quốc sắp xếp); thứ hai là các ông Quang với gương mặt khác nhau đó vẫn là cùng một người, nhưng dung mạo và hình thể thay đổi (theo hướng gầy đi nhiều) do đã bị đầu độc.

Có luận điểm cho rằng bản thân ông Quang và phe cánh của ông đang bị triệt hạ. Một trong các bằng chứng rõ ràng nhất ủng hộ luận điểm này là vụ xử Vũ “nhôm” và một số tướng tá trong ngành công an vẫn đang diễn ra. Gần đây, một số trang báo “lề đảng” (như VietNamNet, VnExpress) đã đăng bài về câu hỏi của ĐBQH Nguyễn Bá Sơn: Những ai đã tiếp tay cho Vũ “nhôm” thâu tóm tài sản công và có khả năng thu hồi các tài sản này không? Đó đều là các câu hỏi nhạy cảm và đã manh nha trong bộ máy tuyên truyền của chế độ từ trước, nhưng gần đây xuất hiện với sự dày đặc đáng lưu ý, cho thấy động thái “đánh tiếng” quen thuộc trước khi vụ xử Vũ “nhôm” tiến tới các giai đoạn mới khốc liệt hơn nhiều. Để trả lời thỏa đáng truy vấn về những người đã bao che cho Phan Văn Anh Vũ, các cơ quan hữu trách chắc chắn phải đụng đến đường dây của các nhân vật rất quyền lực ở thượng tầng chế độ.

Chúng tôi hoàn toàn không có ý định bênh vực ông Phan Văn Anh Vũ và những đồng phạm, họ vẫn là những kẻ góp phần làm đất nước nghèo đi và chính trị bất ổn. Tuy nhiên, việc dùng các tình tiết trong vụ xử Vũ “nhôm” làm luận cứ cho “tính vô tư” của “chiến dịch đốt lò” do ông Nguyễn Phú Trọng phát động là hoàn toàn không thỏa đáng. Bản thân Vũ “nhôm” chỉ là nhân vật thừa hành của một phe phái trong chính trường Việt Nam và chắc chắn không chỉ có phe Vũ “nhôm” thâu tóm tài sản công. Cho nên, vụ xử Vũ “nhôm” và đường dây quyền lực đằng sau nhân vật này là biểu hiện của một cuộc thanh trừng liên quan đến nội bộ công an mà ông Trần Đại Quang không thể không liên quan.

(Hình: Ba gương mặt khác nhau của ông Trần Đại Quang - Nguồn ảnh: Trang Hội Những Người Cầm Bút Can Đảm)

2)Vụ xử thương vụ Mobifone mua AVG vẫn tiếp diễn:

Thương vụ này là một trong các vấn đề nhức nhối nhất của chính trường Việt Nam thời hậu “đồng chí X”. Thứ nhất, ngân sách nhà nước đã phải chịu thiệt hại ít nhất 7000 tỉ trong vụ này bởi AVG đã được định giá cao hơn gấp hàng chục lần giá trị thực. Thứ hai, vụ này không chỉ đơn giản là một “thương vụ” mà có liên quan đến ít nhất năm bộ, ngành (Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an). Nói cách khác, một sự thỏa hiệp có tính mafia đã diễn ra ở thượng tầng chế độ. Thứ ba, quá trình xử thương vụ này diễn ra theo cách khá bất thường (ít nhất là từ biểu hiện bề nổi).

Nói thêm về đặc điểm thứ hai: Thương vụ này liên quan đến một loạt nhân vật cấp cao của chế độ (điển hình là các ông Trương Minh Tuấn và Nguyễn Bắc Son, hai đời Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông) bởi vai trò của bà Nguyễn Thanh Phượng, con gái của “đồng chí X”, người từng là chính khách quyền lực nhất Việt Nam trước khi thất thế trước ông Trọng trong Đại hội XII đầu năm 2016. Đặc điểm thứ hai này đã dẫn tới đặc điểm thứ ba: Gần một năm sau khi “phe nhóm lò” công khai ý định xử tới nơi, tới chốn thương vụ Mobifone – AVG, quá trình truy cứu trách nhiệm và xử lý những người có liên quan vẫn diễn ra rất chậm.

Để nhìn nhận đúng sự bất thường trong quá trình điều tra vụ Mobifone mua AVG, cần so sánh với vụ xử ông Đinh La Thăng và những đồng phạm ở Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN). Vụ xử ông Thăng diễn ra rất nhanh, nói thẳng là chỉ mang tính hình thức (tính từ lúc Trịnh Xuân Thanh bị bắt về nước, “phe nhóm lò” mất chưa đến nửa năm để ông Thăng và những người chung đường dây chịu những bản án hết sức nặng nề). Còn với thương vụ Mobifone mua AVG, quá trình xác định trách nhiệm diễn ra nhiêu khê, tiến từng chút từng chút, cho thấy rõ diễn tiến đấu đá nội bộ căng thẳng liên quan đến vụ này.

Đối với các vụ trọng án kinh tế - chính trị thế này, cần hiểu rằng bằng chứng không phải là vấn đề. Các phiên xử ông Thăng và đồng phạm cho thấy dấu hiệu ép cung, thậm chí làm giả bằng chứng của phía an ninh điều tra và tòa án – điển hình là chi tiết chiếc vali chứa 14 tỉ dưới dạng… tiền lẻ mà khi ông Thanh yêu cầu thực nghiệm thì tòa không thể đáp ứng. Nói cách khác, tiến độ vụ Mobifone mua AVG nhanh được hay không là do các phe nhóm liên quan đến vụ đó có thất thế hoàn toàn hay không. Vụ này không những liên quan đến Bộ Công an mà còn dính líu đến các lãnh đạo/cựu lãnh đạo cấp cao (để có thể góp phần hợp thức hóa thương vụ gây thất thoát ngân sách lớn như vậy). Cho nên, nếu xử đến cùng thì các lãnh đạo cao cấp ngành công an bắt buộc phải xử nhau, chưa tính đến trách nhiệm của các lãnh đạo Bộ, ngành khác.

Chiều nay (10/9/2018), Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Hồng Hải đã bị khiển trách. Sự kiện này tuy chỉ là bước tiến nhỏ, nhưng vẫn thể hiện rằng “phe nhóm lò” chưa có ý định dừng lại. Có thể vụ này vẫn được kết thúc theo hướng “hòa cả làng”, những người liên quan chỉ phải chịu những hình phạt mang tính hình thức. Tuy nhiên, những kịch bản bi đát hơn nhiều cho thượng tầng chế độ vẫn có thể xảy ra.

3)Vụ bê bối trong quy hoạch đất Thủ Thiêm:

Vụ này tuy quy mô không lớn bằng thương vụ Mobifone mua AVG, nhưng vẫn là vụ nghiêm trọng, không thể xem thường, bởi sai phạm liên quan đến “ông vua không ngai” một thời của miền Nam, ông Lê Thanh Hải. Chủ trương quy hoạch Thủ Thiêm đã có từ năm 1992, được ông Võ Văn Kiệt ký phê duyệt vào tháng 6/1996 và được điều chỉnh quy hoạch vào cuối năm 2005 bởi ông Nguyễn Văn Đua. Các lãnh đạo chế độ từng tham vọng biến Thủ Thiêm thành khu đô thị có vai trò với Sài Gòn giống như vai trò của khu Manhattan với New York. Tuy nhiên, đến khi thực hiện thì dự án lại trở thành chiến dịch giải tỏa trắng đối với hầu như toàn bộ người dân sống ở bán đảo Thủ Thiêm.

Khoảng nửa năm trở lại đây, cùng với diễn biến đấu đá ngày càng căng thẳng trong chính trường Việt Nam, sai phạm trong quy hoạch Thủ Thiêm mới được vạch trần. Nỗi đau của những người dân mất đất, mất nhà mới theo đó mà xuất hiện trên các trang báo. Mặc dù bộ máy tuyên truyền của chế độ cố miêu tả sự việc theo hướng người dân vẫn còn niềm tin, nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Trong lần tiếp xúc thứ hai với người dân Thủ Thiêm, ông Nguyễn Thiện Nhân đã phải đi giữa hàng rào do… các tay an ninh nắm tay nhau, có lẽ vì sợ người dân quá bất bình mà manh động.

Gần đây, sau một thời gian tương đối im lặng, báo chí “lề đảng” lại đồng loạt đưa tin, đăng bài liên quan đến vụ Thủ Thiêm. Các trang VietNamNet và VnExpress đăng bài về lời phát biểu của ông cựu kiến trúc sư trưởng bàn về trách nhiệm lãnh đạo trong sai phạm quy hoạch Thủ Thiêm. Riêng báo Giáo Dục Việt Nam sáng nay đã có bài nêu đích danh ông Lê Thanh Hải và nói thẳng một số sai phạm của ông này (bài “Ông Lê Thanh Hải đã cho thu hồi đất Thủ Thiêm như thế nào?” của tác giả Hưng Long). Vẫn là động thái “đánh tiếng” quen thuộc của báo chí do đảng kiểm soát, trước khi có những bước tiếp theo của quá trình xử lý nội bộ.

*Kết luận:

Thực tế, chính trường Việt Nam trong tuần đầu tháng 9/2018 còn rất nhiều vấn đề chứ không chỉ có vậy, nhưng ba diễn biến trên vẫn là đáng lưu ý nhất. Tình hình của ông Trần Đại Quang và cuộc thanh trừng nội bộ công an, quá trình truy cứu trách nhiệm của một loạt lãnh đạo bộ, ngành liên quan đến thương vụ Mobifone – AVG, sai phạm trong quy hoạch Thủ Thiêm cho thấy một chế độ đối mặt với càng nhiều rạn nứt từ bên trong và các mâu thuẫn càng lúc càng căng thẳng hơn.

Cần lưu ý, không phải đến giai đoạn cuối năm 2017 – đầu năm 2018 mới có đấu đá nội bộ. Vụ án “xét lại chống đảng” với sự thất thế hoàn toàn của các lãnh đạo, tướng lĩnh ở phía thân Liên Xô, là trường hợp tiêu biểu của các mâu thuẫn trong nội bộ đảng. Tuy nhiên, điểm khác biệt rất lớn là mâu thuẫn nội bộ bây giờ diễn ra trong thời đại mà “niềm tin” hay “lý tưởng” vào chủ nghĩa cộng sản hầu như không còn. Người dân nhận ra lý thuyết cộng sản chỉ là cái bánh vẽ, các lãnh đạo, quan chức chỉ lo trục lợi chứ cũng chẳng phục vụ gì lý tưởng. Không còn “thực dân”, “đế quốc” nào để mà chiến đấu thì những người cộng sản xem dân như kẻ thù. Bệnh tật đối với một cơ thể thiếu sức đề kháng chắc chắn có hậu quả nghiêm trọng hơn đối với cơ thể còn sức đề kháng.

Huyền Dũng

Sài Gòn, 10/9/2018

Việt Nam Cộng sản