tham nhũng

  • Đại biểu Quốc hội lo đánh thuế 45% tài sản bất minh sẽ 'mở đường rửa tiền'

    Ông Trương Trọng Nghĩa cho rằng, có nhiều loại tài sản đang được che giấu mà chủ nhân sẵn sàng "chịu đánh thuế 45% và giữ phần còn lại".

    Thanh tra Chính phủ vừa đề xuất quy định mới trong dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) về xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tăng thêm mà không giải trình một cách hợp lý.

    Theo đó, qua xác minh, nếu cơ quan chức năng kết luận tài sản, thu nhập thực tế của cán bộ, công chức, viên chức lớn hơn tài sản, thu thập đã kê khai hoặc việc giải trình về tài sản, thu nhập tăng thêm không hợp lý thì cơ quan thuế sẽ xem xét truy thu thuế thu nhập cá nhân với thuế suất 45%.

    Góp ý vào nội dung trên, đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa cho rằng trước hết xã hội không nên thành kiến hay vội vàng nghi ngờ những cán bộ, công chức giàu có. Bởi vì công chức trong điều kiện chuyển sang kinh tế thị trường có nhiều cơ hội có tài sản gấp nhiều lần lương nhưng vẫn hợp pháp. 

    "Đừng nghĩ họ giàu có, cho con đi học nước ngoài mà nghĩ họ tham nhũng. Nhiều người giàu lên nhờ đầu tư thành công vào bất động sản, chứng khoán, hay hùn hạp làm ăn, do họ có sự nhạy bén, có kiến thức...", ông Nghĩa nói.

    "Mở đường cho sai phạm về rửa tiền"?

    Với đề xuất áp thuế 45%, ông Nghĩa bày tỏ không đồng tình, "tài sản mà công chức không giải trình được về nguồn gốc thì không thể đánh thuế như bình thường, vì thuế thu nhập cá nhân chỉ đánh trên thu nhập hợp pháp". Theo ông, hiện có việc truy thu thuế đối với người trốn thuế vì đó là thu nhập hợp pháp nhưng bị khai sai để trốn hoặc giảm thuế; nó khác với tài sản bất minh về nguồn gốc. Vì vậy, thu thuế trên tài sản mà công chức kê khai không trung thực như các loại tài sản hợp pháp khác là không hợp lý.

    "Làm như đề xuất của thanh tra có thể mở đường cho những sai phạm về rửa tiền. Khi cán bộ, công chức giàu có bất thường và cố tình không khai báo, hay giải thích không hợp lý mà chỉ bị thu 45%, giữ lại 55% thì đây là điều khiến cho họ sẵn sàng vi phạm".

    Vị đại biểu phân tích, các băng nhóm buôn lậu ma tuý, hàng lậu, tham ô hay ăn cắp của công sẽ sẵn sàng mượn tay cán bộ, công chức để rửa tiền hợp pháp với công thức "chịu đánh thuế 45% và giữ phần còn lại". Trong khi đó, đội ngũ công chức Việt Nam tới mấy triệu người, phần lớn thu nhập thấp, nhiều người không thể sống và nuôi gia đình chỉ bằng lương.

    "Rửa tiền ngày nay không chỉ trong nước mà xuyên quốc gia", ông Nghĩa cảnh báo và giả định, trong số 1.000 tài sản không giải thích được có 300 tài sản thực sự là bất hợp pháp, nhưng chưa đủ bằng chứng để truy cứu, thì 55% trong số đó sẽ trở thành hợp pháp. 

    Theo ông, cơ quan soạn thảo nói sẽ tiếp tục điều tra sau khi thu thuế, nhưng chính công chức đó khi được yêu cầu đã không giải thích hợp lý về tài sản, thu nhập của mình, cố tình đối phó với tổ chức, việc điều tra sau này sẽ rất khó khăn vì họ sẽ xoá tất cả chứng cứ liên quan. 

    "Cá nhân tôi không luận giải được tính hợp pháp, hợp lý, hợp đạo đức của quy định này", ông Nghĩa nhấn mạnh.

    "Nên tịch thu thay vì đánh thuế tài sản bất minh"

    Trước thực tế thời gian qua nhiều người hàng chục năm chỉ làm cán bộ, công chức, với đồng lương bình thường nhưng có tài sản hàng trăm tỷ, rồi giải thích rằng do trồng rau, nuôi gà hay buôn chổi đót mà có, ông Nghĩa cho rằng "cách đơn giản nhất mà nhiều nước làm là luật hóa để sung công, tài sản đó thuộc về xã hội".

    "Cán bộ, công chức giải thích không hợp lý nguồn gốc tài sản của mình thì không thể coi là việc bình thường, họ đang che giấu điều gì đó, chí ít là vi phạm kỷ luật công vụ. Tuy chưa chứng minh được tài sản đó do phạm tội mà có, nhưng người chủ tài sản không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp thì sung công là cách đối xử công bằng", ông Nghĩa nói và nhấn mạnh điều này chỉ áp dụng cho cán bộ, công chức.

    Đồng tình với ông Nghĩa, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng - Uỷ viên thường trực Uỷ ban về các vấn đề xã hội, cho rằng mức thuế 45% mà ban soạn thảo đề xuất không có căn cứ vì nếu là thuế suất thì phải có mặt bằng chung và thực hiện theo luật thuế; còn nếu là thuế suất đặc biệt thì phải chỉ rõ cơ sở ra sao, văn bản nào điều chỉnh.

    "Quy định truy thu thuế mà Thanh tra Chính phủ đưa ra rất khó khả thi vì khi thi hành sẽ có vướng mắc lớn. Cần lưu ý rằng, trong thực tiễn có những tài sản không phải là do tham nhũng mà có, tuy nhiên cán bộ, công chức không thể hoặc không muốn giải trình, mà vi phạm nghĩa vụ giải trình không thể đồng nhất với vi phạm khác như tham nhũng", ông Nhưỡng nhấn mạnh.

    Viện trưởng Nghiên cứu Lập pháp Nguyễn Đình Quyền nêu quan điểm, để xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực, không rõ nguồn gốc thì phải thông qua phán quyết của tòa án mới đảm bảo tính pháp lý. Công ước của Liên Hiệp Quốc về phòng, chống tham nhũng có quy định về hành vi làm giàu bất hợp pháp, Việt Nam nên nghiên cứu nội luật hoá để áp dụng. 

    Theo ông Quyền, trước mắt cơ quan chức năng nên đưa vào Bộ luật Hình sự một số tội liên quan đến làm giàu bất hợp pháp, áp dụng cho các trường hợp không chứng minh được nguồn gốc tài sản để xử lý. Về lâu dài, gốc của vấn đề là quản lý chặt chẽ thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn bằng cách kiểm soát thanh toán đối với tài sản có giá trị lớn, ví dụ tài sản trên 100 triệu đồng mà không được thanh toán qua ngân hàng thì là tài sản bất hợp pháp. 

    "Như vậy, những vụ tài sản hàng tỉ đồng được thanh toán không thông qua ngân hàng mà cơ quan chức năng phát hiện được thì coi đó là bất hợp pháp", ông nói.

    Dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng đã được Ủy ban tư pháp xem xét vào đầu tháng 3 và dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp giữa năm, khai mạc ngày 20/5.

     

    Hoàng Thùy/ Vnexpress

  • BOT và tham nhũng

    Chống tham nhũng thực sự cần bắt đầu ngay từ việc chống lạm thu, thu sai các loại phí, thuế, bỏ ngay những trạm BOT đặt sai vị trí, xử lý ngay những người lạm quyền cố ý làm sai gây hậu quả xấu cho kinh tế và xã hội...

    Vụ việc trạm thu phí BOT ở Cai Lậy, Tiền Giang từ đầu tháng 8.2017 qua một thời gian tạm lắng nhưng chưa có dấu hiệu kết thúc thì đến nay lại bùng phát.

    Bộ Giao thông - Vận tải đã phải họp để giải quyết nhưng hướng “quyết” của Bộ không “giải” được vấn đề cốt lõi: vì sao trạm thu phí lại đặt ở vị trí “đón lõng” tất cả xe đi qua, bất kể có đi vào “đường tránh” hay không?

    Từ vấn đề này nảy sinh thêm nhiều câu hỏi khác như, vì sao giá vé ở đây quá cao, vì sao đoạn quốc lộ 1A qua thị trấn Cai Lậy – con đường huyết mạch có từ thời xa xưa – thuộc chức trách quản lý, bảo trì, sửa chữa của nhà nước, cụ thể là Bộ Giao thông - Vận tải, mà nay lại giao cho tư nhân “nâng cấp” để rồi thu phí?...

    Rất nhiều câu hỏi vì sao đã được đặt ra từ phía người dân. Nhưng về phía nhà quản lý là Bộ Giao thông - Vận tải thì ngay một câu hỏi đơn giản nhất cũng không được đặt ra và trả lời nghiêm túc: Vì sao người dân bức xúc và phản ứng? Cụ thể là những lái xe qua đoạn đường này, dù phải chờ đợi hàng giờ dưới cái nắng nóng như thiêu hay trong cơn mưa tầm tã thì họ vẫn cùng nhau thực hiện một hành động trả phí bằng các loại tiền lẻ.

    Trước đó ở miền Trung đã có một trạm thu phí bị lái xe phản ứng cũng bằng cách này, nhưng hiệu quả không cao và sự lan truyền không mạnh mẽ. Nhưng đến BOT Cai Lậy, Tiền Giang thì có tác động ngay vì lưu lượng xe qua lại trên con đường này quá lớn, chỉ cần ùn tắc ít phút ở trạm BOT là tạo ra “phản ứng dây chuyền” cả đoạn đường dài.

    Hiện nay quốc lộ 1A từ TP.HCM về Đồng bằng Sông Cửu Long gần như là “độc đạo”! Thực hiện đúng BOT là làm thêm một con đường khác (nhất là những đoạn qua thành phố, thị xã)… thì vừa phá thế độc đạo rất nguy hiểm đối với tính mạng hàng trăm ngàn lượt người, xe qua lại hàng ngày, vừa tăng cường được hiệu quả giao thông qua việc rút ngắn thời gian vận chuyển. Như vậy cả lợi ích kinh tế - xã hội đều đạt được.

    Nếu đường mới làm bằng phương thức BOT thì chỉ được phép đặt trạm thu phí cho đoạn đường đó. Thời gian đầu có thể các chủ phương tiện giao thông còn né tránh nhằm tiết kiệm chi phí. Nhưng nếu đường và trạm đặt ở vị trí hợp lý và mức phí phù hợp thì chắc chắn về lâu dài đó là “phương án chọn” của đa số phương tiện giao thông. Bởi vì, trong bài toán kinh tế “thời gian” không chỉ là tiền mà còn là “vàng, kim cương”, hơn nữa, độ an toàn với người sử dụng phương tiện giao thông cao hơn.

    Tuy nhiên, dù chính sách BOT cho thấy “ích nước lợi nhà” nhưng trong thực tế việc thực thi BOT đã không nhằm đến “phát triển bền vững” và trước mắt là đảm bảo quyền lợi chính đáng của đa số người dân mà rõ ràng chỉ vì lợi ích của một nhóm người. Bất chấp phản ứng của người dân trạm BOT vẫn đặt ở vị trí vô lý “không đi qua vẫn phải nộp tiền”!

    Sự việc ở Cai Lậy làm lộ ra nhiều trạm thu phí BOT khác trên những con đường huyết mạnh của cả nước cũng bị tình trạng tương tự.

    Sai phạm ở nhiều BOT Bộ Giao thông đã thừa nhận. Vậy nhưng chính quyền những địa phương ấy không có biện pháp thỏa đáng, nhằm khắc phục những sai phạm thiếu sót mà chỉ tập trung vào “xử lý” tài xế thực hiện hành vi dân sự là trả phí bằng tiền lẻ?

    Chống tham nhũng thực sự cần bắt đầu ngay từ việc chống lạm thu, thu sai các loại phí, thuế, bỏ ngay những trạm BOT đặt sai vị trí, xử lý ngay những người lạm quyền cố ý làm sai gây hậu quả xấu cho kinh tế và xã hội. Lập lại sự công bằng, lấy lại niềm tin trong dân chúng để ngăn chặn và tiêu diệt virus “coi thường nhân dân”.

    Sài Gòn 1.12.2017

    Nguyễn Thị Hậu/Người Đô Thị