Bùi Hiền

  • KYO YORK ĐỪNG ĐỂ TIẾNG VIỆT KHÓC THÀNH “TIẾQ VIỆT”


    Nếu “Tiếq Việt” được chấp nhận thì hàng ngàn, thậm chí hàng triệu bạn tuổi teen Việt đã trở thành “PGS.TS” từ nhiều năm trước, và có thể họ giỏi hơn ở “công trình nghiên cứu này” bằng phiên bản Teencode cực siêu ngắn nhưng cũng cực kỳ “hại não”.

    Cách đây vài năm khi tôi mới bắt đầu học tiếng Việt, nhận được một tin nhắn của một bạn khán giả nhỏ tuổi nhắn rằng: “Ak Kyo ọ*, seo ak gjoj tjeg vjt wa’ zay, thek ank cok đọc dk ch4 vj3t tắk & ch4 teencode cux e hog?”
    – Tôi chỉ lặng lẽ nhắn lại: “Chào em, những điều em nhắn lúc đầu anh tưởng em là một người đến từ hành tinh nào, anh phải mất thời gian dài mới đọc được, nhưng anh xin được tôn trọng tiếng Việt, anh không nghĩ thứ ngôn ngữ em đang nhắn cho anh là thuần Việt.”

    Người ta thường nói “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam” nhưng chính có lẽ vì sự “phong ba” đó mà tiếng Việt vô cùng độc đáo, biết bao từ ngữ ý nghĩa, trong ca dao tục ngữ, trong các tác phẩm văn thơ âm nhạc, luôn cuốn hút… 

    Cho đến khi buổi sáng đẹp trời thức dậy, tôi hơi choáng váng với vị giáo sư đã “dành cả tuổi thanh xuân” cho công trình nghiên cứu để “cải cách” tiếng Việt của mình. Ngài cho rằng mọi người “ném đá” ngài là những kẻ “thậm chí có thể được đánh giá là thiếu giáo dục, vô văn hóa và kém nhận thức vì nếu có nhận thức họ sẽ hành xử một cách khác. Nếu họ có học thức, chân thành và văn minh thì có thể đến gặp tôi rồi cùng nhau trao đổi.” (theo báo tienphong ra ngày 28/11/2017) 
    Nhưng cũng mong ngài hiểu được sự hoang mang ở họ? Nếu họ vô giáo dục thì họ chẳng quan tâm đến chữ nghĩa để làm gì? Tôi nghĩ thế!

    Tôi càng choáng váng hơn khi ngài cho rằng cải cách để người nước ngoài học tiếng Việt dễ hơn?
    Giời ạ! Làm gì có chuyện dễ hơn được? tôi đây là người nước ngoài 100%, mà thử áp dụng bản chữ cái của PGS, phải loay hoay cả ngày chưa xong cho một đoạn văn bản và đọc chúng còn lộn lên lộn xuống thì thử hỏi biết bao nhọc nhằn của những gì liên quan đến Tiếng Việt sẽ diễn ra thế nào? Tài liệu Lịch sử sẽ ra sao? Tài liệu của thế giới về Việt Nam thế nào? Pháp luật nữa chúng sẽ lẫn lộn với ngôn ngữ mới này phải chăng? Cả ngành giáo dục, thầy cô, học sinh, sinh viên, công nhân viên, luật sư, truyền hình, nghệ sĩ,… phải tham gia lớp học mới vì cú “hit”rất sốt này?

    Việc cải cách Tiếng Việt lúc này, chẳng khác nào như việc “đào xới” tung một con đường đang quá đẹp đẽ, thuận lợi biết bao nhiêu năm qua, “để rào chắn, gây kẹt xe”, bắt mọi người phải sang ngã đường khác. Thưa ngài, chắc chắn nó ảnh hưởng xấu thêm đời sống của người dân trong khi chúng đang vận hành tốt đẹp ạ? Khi nào bản chữ cái Tiếng Việt chúng “hỏng(hư)” khiến người ta không thể dùng để giao tiếp với nhau, thì công trình của Ngài là điều khiến người dân rơi nước mắt thay vì “ném đá”! Thực tế, Chúng ta cần nghiên cứu những điều cần thiết khác để giúp ích cho người dân, ví dụ như việc "Đám quần chúng" (theo cách gọi của một tiến sĩ ủng hộ ngài) trong đó có Nông dân Việt chỉ học lớp 7 thôi đã chế robot: Israel thán phục, Nhật, Mỹ xếp hàng xin mua, Hoặc có nhiều anh nông dân đã sáng chế ra nhiều phương tiện phục vụ nông nghiệp, đời sống người dân và gia đình… được nhiều nước phát triển xin mua lại bản quyền, tôi nghĩ những nghiên cứu sáng tạo này thật đáng “xưng danh” ạ! Tôi lại nghĩ thế!

    Đành rằng yêu mến tiếng Việt muốn tiếng Việt phát triển nhưng với điều của ngài nghiên cứu rằng “sự phức tạp” của một ngôn ngữ mà chúng đã trải qua bao thăng trầm để tồn tại được như hôm nay trong niềm tự hào của dân tộc cần phải thay đổi, chẳng khác nào “phủ nhận” tất cả niềm tự hào, kêu hãnh của rất nhiều nhiều thế hệ đã ca ngợi về ngôn ngữ thuần Việt này? Mà tôi được biết rằng người Việt ghét lai căng, kiểu nửa Tây nửa Ta, nửa Tàu nửa Việt có mấy ai ưng? Trừ khi… Tôi lại nghĩ vậy!

    Đành rằng tiết kiệm, rút gọn là tốt, nhưng rút quá gọn trở thành vô nghĩa, đôi khi cái gì ngắn quá cũng chẳng tốt hoặc tiết kiệm quá mức thì luôn để lại những hậu quả trầm trọng đó ngài ạ.
    Ví dụ: Cha sẽ gọi thành gì? Viết thế nào? Chưa kể việc viết sai chính tả của thứ ngôn ngữ mới này còn nguy hiểm “chết” người hơn. Ví dụ một buổi tối đẹp trời nào đó cô người yêu mới quen nhắn tin "thả thính": Em muốn rú to lên, em nắm chặt anh đi khắp thế gian" - bằng ngôn ngữ đổi mới của ngài: "Em muốn zú to lên
    Em nắm cặt an' đi xắp wế zan" (bản dịch chính thức từ app tiếq Việt)

    Mặc dù công trình của ngài được một số chuyên gia ủng hộ, nhưng không ít vị Giáo sư chuyên môn lên tiếng không đồng tình và nhận định nó được sửa đổi dựa trên tiếng nói văn hóa của người Hà Nội cả về âm vị cơ bản lẫn 6 thanh điệu chuẩn, nguyên tắc mỗi chữ chỉ biểu đạt một âm vị, và mỗi âm vị chỉ có một chữ cái tương ứng biểu đạt (như dùng z để thay cho cả d, gi,r; dùng c thay cho ch, tr; dùng s thay cho cả s và x) chắc chắn sẽ không được cả nước tán thành là đúng rồi ạ vì nước Việt phải có 3 miền BẮC – TRUNG - NAM!

    Thế đấy là vô số lý do ngài ạ! Thực tình tôi chẳng giỏi tiếng Việt để “đối chất” cùng ngài, nhưng tôi có thể thấy được sự khó khăn vô vàn khi chúng bị thay đổi thế nào bằng tâm hồn của một người nước ngoài yêu Tiếng Việt. 

    Tôi không ủng hộ những ai chửi ngài, vì ngài lớn tuổi và cần được tôn trọng.
    Hoặc họ nói PGS.TS cả đời nghiên cứu không ai biết đến tên tuổi chỉ cần gây sốc “scandal” là cả nước nhớ tên, tôi thấy hơi quá với ngài. Bởi “scandal” gây sốc hay ngã rẻ dư luận chẳng lẽ bây giờ độc hại và dễ lây nhiễm đến thế sao? Không thể nào rẻ vậy !
    Tôi nghĩ ngài cần được tôn trọng, cũng giống như tiếng Việt cần được tôn trọng vậy.

    Xin mượn lời bài hát của nhạc sĩ Đức Trí để khép lại: 
    "Tiếng Việt còn trong mọi người, người Việt còn thì còn nước non 
    Giữ tiếng Việt như ngày nào, hào hùng xưa mãi vọng ngàn sau."

    Xin vui lòng cân nhắc khi đọc bài viết không xuyên tạc mà chia sẻ, không chỉ trích mà thắc mắc và giải bày.
    KYO YORK

  • Một đề xuất có tính hủy hoại Văn Hóa

    Tôi đã định không phát biểu về đề nghị tào lao, có hại của ông Bùi Hiền, nhưng thấy một số người vẫn khuyến khíchông ấy và ông ấy quyết tâm làm đến cùng nên phải nói đôi lời., nhân có một phóng viên phỏng vấn.
    Ông Hiền không hiểu cái chữ mà ông ấy đề xuất sẽ có hại thế nào đối với chữ viết Việt Nam. Chỉ cần nói thế này là rõ:
    Nếu cái chữ của ông ấy mà được thông qua, thì toàn dân Việt Nam đang thoát nạn mù chữ lại mù chữ trở lại.
    Toàn bộ sách báo hơn một trăm năm qua không thể đọc được, muốn đọc phải học lại chữ cũ, hoặc lại phải phiên dịch lại theo chữ viét mới mói đọc được. Thế là cắt đứt các mội liên hệ với văn hoá mà người Việt đã tích luỹ được trong hơn một thế kỉ. Người Việt ở các nước trên thế giới đều phải học lại tiếng Việt. 

    Toàn bộ giấy tờ công văn,luật pháp, nghị quyết...đều phải viết lại theo chữ mới. Muốn làm được việc đó lại phải tốn kém không biết bao nhiêu là tiền. Lại phải viết lại toàn bộ sách giáo khoa, các văn kiện theo chữ mới, cả nước đều phải làm chứng minh thư, hộ khẩu mới, khắc dấu lại, các sứ quán Việt Nam trên thế giới phải thay đổi chữ viết. Tóm lại là làm hại công quỹ, thì giờ, công sức một cách vô ích.
    Mọi nghiên cứu khoa học đều phải có mục đích nhân văn, kinh tế, xã hội. Đề xuất của ông Hiền, vì trình độ hiểu biết xã hội và văn hoá, kinh tế quá thấp kém, sẽ gây tác hại rất to lớn cho đất nước. Nó là sự huỷ hoại văn hoá.
    Giữa lúc nhân dân có nhiều việc phải làm, một ông cà gật đề xuất một cái vớ vẩn, khiến mọi người phải bày tỏ ý kiến, thế LÀ ĐÃ LÀM HẠI MỌI NGƯỜI RỒI.. ĐỀ NGHỊ MỌI NGƯỜI SỚM BỎ NGAY SỰ QUAN TÂM NÀY, nếu không còn thiệt hại hơn nữa..

    GS Trần Đình Sử
    -https://xuandienhannom.blogspot.com

  • Đề xuất viết 'giáo dục' là 'záo zụk’: Nên ủng hộ nghiên cứu nghiêm túc

    Một số chuyên gia ngôn ngữ học cho rằng đề xuất cải tiến chữ viết của PGS.TS Bùi Hiền không phải mới và cần ủng hộ những nghiên cứu nghiêm túc về ngôn ngữ.

    PGS.TS Bùi Hiền (nguyên hiệu phó ĐH Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, nguyên Phó viện trưởng Viện Nội dung & Phương pháp dạy - học phổ thông) đề xuất cải tiến chữ viết tiếng Việt với "giáo dục" thành "záo zụk", "Tiếng Việt" thành "Tiếq Việt".

    Một số chuyên gia về ngôn ngữ khẳng định PGS.TS Bùi Hiền không phải người đầu tiên đề xuất cải tiến chữ Quốc ngữ. Nhiều đề xuất tương tự đã được nêu ra trong hàng chục năm qua.

    Không phải đề xuất mới

    PGS.TS Phạm Văn Tình - Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam - cho biết ông đã đọc bài nghiên cứu về đề xuất cải tiến chữ Quốc ngữ của PGS.TS Bùi Hiền từ tháng 9 tại hội thảo “Ngôn ngữ ở Việt Nam: Hội nhập và Phát triển”, do Hội Ngôn ngữ học Việt Nam và ĐH Quy Nhơn tổ chức. 

    PSG.TS Phạm Văn Tình còn là người biên tập chính cho cuốn kỷ yếu và đã đồng ý cho in bài tham luận của PGS Bùi Hiền, vì tôn trọng ý kiến cá nhân. 

    Trong số hơn 260 báo cáo hướng về chủ đề "Hội nhập và Phát triển", báo cáo của PGS Bùi Hiền được cho là "lạ", vì vấn đề này đưa ra bàn bây giờ vừa cũ, vừa khó thực thi.

    Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam khẳng định ở một hội thảo khoa học, càng nhiều ý kiến khác nhau càng phong phú. Ý tưởng cải tiến chữ tiếng Việt mới chỉ dừng lại là ý kiến của một nhà ngữ học, trình bày về một ý tưởng từng có. Đây chỉ là ý kiến cá nhân, không phải quan điểm của giới ngôn ngữ học, càng không phải quan điểm từ phía Nhà nước đem áp dụng cho tiếng Việt hiện nay.

    PGS.TS Phạm Văn Tình cho hay ý tưởng cải tiến chữ Quốc ngữ có từ những năm đầu tiên của thế kỷ XX. Cụ thể, ngay từ Hội nghị Quốc tế khảo cứu về Viễn Đông, có người đề xuất phương án thay một số con chữ ( K thay cho C, Q; D thay cho Đ; Z thay cho D; J thay cho GI...).

    Năm 1919, trên tờ Trung Bắc Tân Văn, nhiều tác giả (Phó Đức Thành, Dương Tự Nguyên, Nguyễn Văn Vĩnh...) cũng có những đề xuất gây phản ứng, vì nếu sử dụng sẽ là "kỳ quặc": Viết AA thay cho Â, EE thay cho Ê, OO thay cho Ô; HỮU viết thành HUUUZZ, NHƯỠNG viết thành NHUUOONGZZ...

    Sau cách mạng Tháng Tám, có người đề nghị viết theo kiểu đánh Telex (dùng con chữ biểu thị một số âm vị, trong có có thanh điệu, HUYỀN = F, SẮC = S, HỎI = R, NGÃ = X, NẶNG = J...).

    Những năm sau này, nhiều nhà Việt ngữ học cũng đưa ra một số đề xuất mà nếu công bố thì cũng gây "sốc" chẳng kém phương án của PGS TS Bùi Hiền, vì nếu đem ra sử dụng thì sẽ phá vỡ hệ thống ký hiệu đã dùng hàng trăm năm trước đó.

    Mấy năm trước, một tiến sĩ đề xuất đưa thêm 4 chữ cái (F, J, F, W) vào bảng chữ cái tiếng Việt cũng nhận được phản ứng rất gay gắt từ phía dư luận.

    “Chúng ta nên ghi nhận tinh thần, thái độ của PGS Bùi Hiền vì ông đã có luận cứ riêng”, PGS Phạm Văn Tình thông tin.

    Cần có hàng nghìn đề xuất cải tiến

    Ông Phạm Hiệp - nghiên cứu sinh tại ĐH Văn hóa Trung Hoa (Đài Loan, Trung Quốc) - cho rằng trong khoa học, có hai nguyên tắc quan trọng mà người nghiên cứu cần thực hiện. 

    Thứ nhất, làm nghiên cứu có phương pháp. Trước khi làm, anh phải đề ra quy trình, các bước kiểm soát, đối tượng thực hiện, điều kiện kèm theo, kỹ thuật sẽ sử dụng trong quá trình nghiên cứu. 

    Thứ hai, người khoa học làm thử, nếu sai quay lại để điều chỉnh để tiếp tục làm tiếp.

    Việc PGS Bùi Hiền đưa ra đề xuất về bộ chữ giản lược cho tiếng Việt đều đáp ứng cả 2 nguyên tắc trên. PGS đã đề ra nguyên tắc của bộ chữ mới (phương pháp) và test thử với một vài văn bản. 

    Việc thử này đúng, sai thế nào chưa thể đánh giá ngay được. GS Hiền có lẽ cũng chưa biết hết nên mới viết thử và trình bày ở hội nghị khoa học. Đó là một hành động chuẩn mực và bình thường của thế giới nghiên cứu.

    "Rất tiếc, sau khi thông tin được đưa ra, nhiều người chửi bới, thóa mạ PGS Bùi Hiền vô lối như thể ông vừa gây tội ác gì ghê gớm, trong khi không chỉ ra được tính bất hợp lý trong phương pháp; sự thiếu hiệu quả so với những mục tiêu mà GS đề ra", ông Hiệp cho hay.

    Cũng theo ông Hiệp, kể cả đề xuất của GS Hiển có "sai", ông cũng không đáng bị lên án đến vậy, bởi vì cái "sai" của ông là kết quả của một quá trình thực hiện có phương pháp. Sai và chấp nhận được sai là quyền của GS Hiển với tư cách một nhà khoa học nói riêng và con người nói chung.

    TS Trịnh Thu Tuyết, giáo viên Ngữ văn, trường THPT Chu Văn An, Hà Nội, lý giải giá trị thẩm mỹ của một đối tượng nhiều khi chịu sự chi phối của tâm thế, thói quen của người sử dụng. Đề xuất mới cùng đoạn văn bản minh họa gây phản ứng tiêu cực cho dư luận chính là chạm phải thói quen viết, đọc tiếng Việt hàng trăm năm nay.

    Vấn đề đặt ra là phải tìm phương án tốt nhất cho sự thay đổi, phương án ấy vừa khoa học, hợp lý, vừa không thay đổi quá nhiều những yếu tố có sẵn, tránh gây sốc cho cộng đồng.

    Trước phản ứng của dư luận về ý kiến của PGS Bùi Hiền, TS Huỳnh Văn Thông, Trưởng khoa Báo chí -Truyền thông, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, cho biết ông không đồng ý với ý kiến đề xuất của ông Hiền. 

    Tuy nhiên, đây là một ý kiến, nghiên cứu được trình bày trong hội thảo nghiên cứu khoa học. Ý kiến thì không bắt buộc phải đúng, nếu vậy thì chắc sẽ không ai dám nêu quan điểm cá nhân của mình.

    TS Huỳnh Văn Thông đề xuất chúng ta không nên chê bai, khích bác ý kiến của người khác. Mọi người nên có cái nhìn tôn trọng đối với những người làm nghiên cứu. Họ không phải nhà quản lý, ý kiến đưa ra không phải chủ trương hay quyết sách bắt buộc phải làm theo. 

    Ông Thông đánh giá có thể đề xuất của PGS.TS Bùi Hiền chưa hợp lý ở góc độ này nhưng lại tốt ở góc độ khác. Tóm lại, đây là nghiên cứu rất tâm huyết của PGS Hiền nhưng phải nói rằng ông chưa bao quát hết vấn đề và thiếu thực tế. Không riêng gì tiếng Việt, ngôn ngữ các nước trên thế giới cũng gặp phải nhiều vấn đề, họ cũng tìm cách thay đổi nhưng rồi cũng chưa được gì. 

    "Suy cho cùng, bản chất của ngôn ngữ là hệ thống ký hiệu, quy ước của xã hội. Nó là tập quán, thói quen bao đời nay của người dân. Chúng ta không thể ngồi nghiên cứu rồi đưa ra quy định, bắt người dân phải làm theo. Ngôn ngữ có thể thay đổi và cải tiến nhưng quá trình đó diễn ra hết sức tự nhiên và chúng ta nên tôn trọng điều đó", ông Thông nói.

    Chia sẻ quan điểm trên, TS Lương Hoài Nam cho rằng biểu hiện không cho đề xuất cải tiến chữ viết thể hiện “văn hóa rất chi thuần Việt”. Phải có hàng trăm, hàng nghìn đề xuất cải tiến may ra mới có một đề xuất dùng được. Vì vậy, nên hoan nghênh mọi sáng kiến không dùng tiền thuế của dân, chứ sao lại vùi dập ngay từ trứng nước?

    “Nếu người Nhật làm thế, họ đâu có được chữ viết tượng thanh Kana ngoài chữ viết tượng hình Kanji mượn của người Hán? Nếu người Hàn cũng làm thế, họ đâu có được chữ viết tượng thanh Hangul ngoài chữ viết tượng hình Hanja mượn của người Hán?

    Đành rằng biết ơn cụ Alexandre de Rhodes đã cho chúng ta chữ viết, nhưng tự chúng ta cũng nên lao động tý chút để hoàn thiện, phát triển chữ viết của mình chứ nhỉ?”, TS Lương Hoài Nam nhận định.

    Ông Nam không tin mọi kiến nghị của ông Bùi Hiền là hợp lý và khả thi, cần phải nghiên cứu thêm rất nhiều và có thêm sáng kiến của nhiều người khác nữa.

    "Nhưng nếu nghĩ chữ viết tiếng Việt muôn đời sẽ vẫn như cụ Alexandre de Rhodes để lại thì thấy rùng mình với sự ù lì của chúng ta", ông Nam nêu quan điểm.

    PGS.TS Bùi Hiền đề xuất thay đổi giá trị âm vị của 11 chữ cái hiện có: C = Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K; Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W =Th; Z = d, gi, r. Vì âm "nhờ" (nh) chưa có ký tự mới thay thế, nên trong văn bản trên tạm thời dùng kí tự ghép n’ để biểu đạt.

    Ông đưa ra ví dụ:

    LUẬT GIÁO DỤC

    Điều 7. Ngôn ngữ dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác; dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số; dạy ngoại ngữ.

    1. Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục và yêu cầu cụ thể về nội dung giáo dục, Thủ tướng chính phủ quy định việc dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác.

    2. Nhà nước tạo điều kiện để người dân tộc thiểu số được học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, giúp cho học sinh người dân tộc thiểu số dễ dàng tiếp thu kiến thức khi học tập trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

    Viết theo kiểu cải tiến sẽ thành:

    LUẬT ZÁO ZỤK

    Diều 7. Qôn qữ zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák; zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số; zạy qoại qữ.

    1. Tiếq Việt là qôn qữ cín’ wứk zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Kăn kứ vào mụk tiêu záo zụk và yêu kầu kụ wể về nội zuq záo zụk, Wủ tướq cín’ fủ kuy dịn’ việk zạy và họk bằq tiếq nướk qoài coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák.

    2. N’à nướk tạo diều kiện dể qười zân tộk wiểu số dượk họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk mìn’ n’ằm zữ zìn và fát huy bản sắk văn hoá zân tộk, zúp co họk sin’ qười zân tộk wiểu số zễ zàq tiếp wu kiến wứk xi họk tập coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Việk zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số dượk wựk hiện weo kuy dịn’ kủa Cín’ fủ.

    Quyên Quyên - Nhật Lệ/Zing